De druk op de Nederlandse gezondheidszorg neemt toe door een groeiende vraag naar zorg en een afname van beschikbare zorgprofessionals. Om de zorg toekomstbestendig, persoonlijk en beter bereikbaar te maken, wordt steeds meer zorg dichtbij huis georganiseerd, waarbij patiënten en mantelzorgers een grotere rol in hun eigen zorg krijgen. De afdeling zelfzorg thuis speelt hierbij een grote rol, echter is er nog weinig onderzoek gedaan om dit te onderbouwen. Laurien Kanis, verpleegkundig onderzoeker, bracht daar verandering in. 

In 2024 opende de afdeling zelfzorg thuis in CWZ haar deuren. Op deze afdeling leren patiënten en mantelzorgers verpleegkundige handelingen en worden ze ondersteund bij zelfmanagement. Verpleegkundigen van de afdeling en andere betrokkenen hadden het gevoel dat de komst van de afdeling leidde tot een afname van het aantal nazorgconsulten, zonder dat dit met cijfers onderbouwd kon worden. Ook landelijk is er weinig onderzoek gedaan. Laurien Kanis heeft daarom samen met de verpleegkundigen van de afdeling onderzoek gedaan naar het aantal geplande en ongeplande consulten en nazorgaanvragen en de ervaringen met het zelfstandig uitvoeren van de handeling in de thuissituatie.

Bevestiging van ons gevoel

In het onderzoek is er gekeken naar patiënten die met ontslag zijn gegaan uit het ziekenhuis met sondevoeding. Er is voor deze categorie gekozen omdat deze groep regelmatig contact opnam na ontslag, bijvoorbeeld bij vragen of problemen. In samenwerking met een collega van de afdeling business intelligence is data uit patiëntendossiers van patiënten die vóór en na de opening van zelfzorg thuis met sondevoeding naar huis gingen, vergeleken wat betreft nazorgaanvragen en het aantal geplande en ongeplande consulten met de voedingsverpleegkundigen. Daarnaast zijn enkele patiënten gebeld over hun ervaringen met zelfzorg thuis en het zelfstandig verzorgen van de sondevoeding thuis.

Het gevoel dat er sprake was van minder nazorgaanvragen en geplande en ongeplande consulten werd door de data en de interviews bevestigd. In de interviews gaven de patiënten aan zelfstanding of met hulp van een naasten de handeling uit te kunnen voeren. Bekijk onderstaande infographic voor de resultaten.

Bijna alle patiënten gingen met veel zelfvertrouwen naar huis. Negen patiënten ondervonden thuis problemen met de voedingssonde, zoals verstoppingen of alarmeringen van de pomp. In een meerderheid van de gevallen werden deze problemen zelfstandig verholpen en in enkele gevallen werd de thuiszorg of de voedingsverpleegkundige gebeld.

Een model voor toekomstig onderzoek

De resultaten van dit onderzoek wijzen erop dat de afdeling zelfzorg thuis bijdraagt aan de zelfredzaamheid van patiënten met sondevoeding en waarschijnlijk ook bijdraagt aan een afname van het aantal thuiszorgaanvragen, hoewel niet kan worden uitgesloten dat ook andere factoren een rol hebben gespeeld. Een mooi resultaat waar we erg trots op zijn.

De toegepaste methode kan ook als model dienen voor toekomstige onderzoeken. Het herhalen van deze onderzoeken bij andere patiëntcategorieën helpt ons om een completer beeld te krijgen van de verandering en/of verplaatsing van zorgvragen.